Flaga Polski: zasady eksponowania

Podstawa prawna

Barwy Rzeczypospolitej reguluje ustawa z 31 stycznia 1980 roku o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych. Określa ona wygląd flagi, jej proporcje i zasady używania. Ustawa nakłada też ogólny obowiązek otaczania symboli narodowych czcią i szacunkiem.

Flaga państwowa Rzeczypospolitej Polskiej to prostokątny płat o proporcjach szerokości do długości jak 5:8, podzielony poziomo na dwa równe pasy: górny biały, dolny czerwony. Wariant z godłem pośrodku białego pasa to flaga z godłem, przysługująca określonym podmiotom - między innymi przedstawicielstwom dyplomatycznym, portom lotniczym i jednostkom morskim. Osoba prywatna ani zwykła firma nie używa wersji z godłem.

Proporcje i wymiary

Popularne formaty 150x90 cm i 300x150 cm mają proporcję 3:5 i 2:1, a nie 5:8. Są powszechnie sprzedawane i używane, ale nie odpowiadają wzorowi ustawowemu. Przy zastosowaniach oficjalnych - urząd, szkoła, uroczystość państwowa - warto zamówić wymiar zgodny z proporcją.

Kolejność na masztach

Flaga państwowa ma pierwszeństwo przed wszystkimi innymi. Zasady ustawienia zależą od liczby masztów:

• Dwa maszty - flaga RP po lewej stronie patrząc od strony budynku, czyli po prawej z perspektywy obserwatora stojącego naprzeciw.
• Trzy maszty o równej wysokości - flaga RP pośrodku.
• Więcej masztów - flaga RP na pierwszym miejscu od lewej, patrząc od budynku.
• Maszty o różnej wysokości - flaga RP zawsze na najwyższym.

Flagi na jednym maszcie jedna pod drugą to rozwiązanie, którego się nie stosuje. Jeśli masztów jest za mało, lepiej wywiesić samą flagę państwową niż układać hierarchię pionowo.

Opuszczanie do połowy

Żałoba narodowa oznacza opuszczenie flagi do połowy masztu. Procedura ma dwa etapy, o których często się zapomina: flagę najpierw podnosi się na sam szczyt, a dopiero potem opuszcza do połowy. Przy zdejmowaniu odwrotnie - najpierw na szczyt, potem w dół.

Na drzewcach i masztach bez możliwości opuszczania stosuje się kir, czyli czarną wstęgę przewiązaną u góry płata albo przymocowaną do drzewca.

Stan techniczny płata

To najczęstsze uchybienie i najłatwiejsze do naprawienia. Flaga wyblakła, postrzępiona, poplamiona albo z rozerwaną taśmą nie powinna wisieć. Wyblakła czerwień, która zeszła do różu, jest widoczna z ulicy i robi wrażenie dokładnie odwrotne od zamierzonego.

Zasada, która porządkuje sprawę: jeśli flagę trzeba komuś tłumaczyć, to znaczy, że już czas ją wymienić.

Zużytej flagi państwowej nie wyrzuca się do zwykłego kosza. Przyjętym sposobem jest zniszczenie w sposób godny - najczęściej przez spalenie, po uprzednim rozdzieleniu pasów - albo przekazanie do instytucji, która prowadzi zbiórkę.

Najczęstsze błędy

• Odwrócenie pasów. Biały zawsze na górze; przy fladze wywieszonej pionowo biel znajduje się po lewej stronie z perspektywy obserwatora.
• Wywieszenie flagi z godłem przez podmiot, któremu nie przysługuje.
• Dotykanie ziemi przez płat - flaga na krótkim drzewcu przy niskim balkonie.
• Umieszczanie napisów, logotypów i grafik na płacie flagi państwowej.
• Pozostawienie flagi na noc bez oświetlenia. Ekspozycja całodobowa jest dopuszczalna, ale wymaga podświetlenia płata.

Kiedy wywieszać

Ustawa nie nakłada na obywateli obowiązku wywieszania flagi. Zwyczajowo robi się to w dni świąt państwowych oraz w Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej, przypadający 2 maja. Instytucje publiczne kierują się własnymi regulacjami i zarządzeniami, a przy żałobie narodowej stosują się do rozporządzenia Prezydenta.

Pytania, które wracają najczęściej