Ustawa krajobrazowa i jej skutki
Nowelizacja z 24 kwietnia 2015 roku, znana jako ustawa krajobrazowa, dała gminom narzędzie do regulowania wyglądu przestrzeni publicznej. Rada gminy może uchwalić zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, z określeniem ich gabarytów, standardów jakościowych i rodzajów materiałów.
Uchwała krajobrazowa dzieli zwykle gminę na strefy i dla każdej ustala odrębne wymagania. W strefach śródmiejskich i zabytkowych ograniczenia bywają daleko idące, na obrzeżach i w terenach przemysłowych łagodniejsze. Uchwały przewidują też okresy dostosowawcze dla nośników istniejących przed wejściem w życie.
Nie każda gmina taką uchwałę podjęła. Tam, gdzie jej nie ma, obowiązują wyłącznie przepisy ogólne. Sprawdzenie zajmuje kilka minut w Biuletynie Informacji Publicznej gminy.
Opłata reklamowa
Gmina, która uchwaliła zasady krajobrazowe, może dodatkowo wprowadzić opłatę reklamową. Składa się ona z części stałej, naliczanej od nośnika, i części zmiennej, zależnej od powierzchni. Opłatę pobiera się od podmiotów umieszczających tablice lub urządzenia reklamowe.
Kwestią, która wymaga sprawdzenia w konkretnej uchwale, jest to, czy i w jakim zakresie flaga jest traktowana jako urządzenie reklamowe. Zapisy bywają różne, a wykładnia zależy od tego, czy nośnik ma charakter trwały, czy jest wystawiany czasowo.
Pas drogowy
Umieszczenie czegokolwiek w pasie drogowym - a chodnik, pobocze i trawnik przy jezdni zwykle nim są - wymaga zezwolenia zarządcy drogi i wiąże się z opłatą za zajęcie pasa. Dotyczy to również windera postawionego przed lokalem, jeśli stoi na chodniku należącym do drogi publicznej.
| Sytuacja | Kto decyduje | Czego dotyczy |
|---|---|---|
| Nośnik na chodniku, poboczu | zarządca drogi | zezwolenie i opłata za zajęcie pasa |
| Nośnik widoczny z przestrzeni publicznej | urząd gminy lub dzielnicy | uchwała krajobrazowa, opłata reklamowa |
| Obszar zabytkowy, park kulturowy | konserwator, urząd gminy | zakaz lub reglamentacja nośników |
| Maszt powyżej 3 m | starostwo, wydział architektury | zgłoszenie lub pozwolenie na budowę |
| Elewacja budynku wielorodzinnego | zarząd wspólnoty, spółdzielnia | zgoda właściciela części wspólnych |
Maszt jako budowla
Prawo budowlane traktuje maszt wolno stojący jako budowlę. Konstrukcje o wysokości do 3 m nie wymagają zgłoszenia. Powyżej tej wysokości konieczne jest co najmniej zgłoszenie, a przy wyższych masztach oraz w lokalizacjach objętych ochroną - pozwolenie na budowę.
Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego może niezależnie ograniczać wysokość konstrukcji albo wskazywać miejsca, w których nie wolno ich sytuować. To zapis, który najłatwiej przeoczyć, bo dotyczy działki, a nie samego masztu.
Park kulturowy
Park kulturowy to forma ochrony z ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Uchwała o jego utworzeniu może wprowadzić zakaz umieszczania nośników reklamowych na całym objętym obszarze. Narzędzie stosuje się przede wszystkim w ścisłych centrach miast o zwartej zabudowie historycznej.
Zakaz z parku kulturowego działa mocniej niż ograniczenia z uchwały krajobrazowej i rzadko przewiduje wyjątki dla nośników przenośnych.
Teren prywatny nie zawsze oznacza dowolność
Rozpowszechnione przekonanie, że na własnej działce można postawić cokolwiek, jest nieprecyzyjne. Uchwała krajobrazowa obejmuje nośniki widoczne z przestrzeni publicznej, niezależnie od tego, na czyim gruncie stoją. Podobnie miejscowy plan wiąże właściciela działki. Swoboda dotyczy realnie sytuacji, w której nośnik nie jest widoczny z zewnątrz.
Praktyczna kolejność sprawdzania
- Ustal, czy nośnik stoi na terenie prywatnym, czy w pasie drogowym.
- Sprawdź w BIP gminy, czy obowiązuje uchwała krajobrazowa i w jakiej strefie leży adres.
- Sprawdź, czy obszar nie jest objęty parkiem kulturowym lub ochroną konserwatorską.
- Przy maszcie stałym sprawdź zapisy planu miejscowego dotyczące wysokości.
- Przy budynku wielorodzinnym uzyskaj zgodę zarządu wspólnoty przed zamówieniem.
Kolejność ma znaczenie, bo każdy kolejny krok bywa bezprzedmiotowy, jeśli poprzedni wypadł negatywnie. Cała procedura sprowadza się zwykle do dwóch telefonów i przejrzenia jednego dokumentu, a oszczędza zamówienia, którego nie da się wykorzystać.
Pytania, które wracają najczęściej
Czy uchwała krajobrazowa obowiązuje w każdej gminie?
Nie. Ustawa z 2015 roku dała gminom możliwość jej uchwalenia, ale nie obowiązek. Część gmin uchwały nie podjęła i obowiązują tam przepisy ogólne. Stan sprawdzisz w Biuletynie Informacji Publicznej gminy.
Czy winder na chodniku wymaga zezwolenia?
Jeśli chodnik należy do pasa drogowego drogi publicznej, to tak - potrzebne jest zezwolenie zarządcy drogi i naliczana jest opłata za zajęcie pasa. Na terenie prywatnym obowiązują natomiast zapisy uchwały krajobrazowej, o ile nośnik jest widoczny z zewnątrz.
Od jakiej wysokości maszt wymaga zgłoszenia?
Powyżej 3 m. Do tej wysokości konstrukcja wolno stojąca nie wymaga zgłoszenia. Wyżej potrzebne jest zgłoszenie, a przy większych wysokościach i w obszarach chronionych - pozwolenie na budowę. Dodatkowo obowiązują zapisy planu miejscowego.