Rodzaje weksyliów
| Termin | Znaczenie |
|---|---|
| Weksylium | ogólna nazwa znaku wykonanego z tkaniny; obejmuje flagi, chorągwie, sztandary i bandery |
| Flaga | płat mocowany do liny lub drzewca, przeznaczony do podnoszenia i opuszczania, wymienny |
| Chorągiew | płat przymocowany do drzewca na stałe, o charakterze reprezentacyjnym |
| Sztandar | jednostkowy, imienny znak jednostki lub organizacji, nienoszący cech powtarzalności |
| Bandera | flaga oznaczająca przynależność państwową statku |
| Proporzec | mniejszy znak o wydłużonym kształcie, często dwudzielnym; w marynarce oznacza godność |
| Wimpel | wąski, długi płat zwężający się ku końcowi; sygnałowy lub dekoracyjny |
| Baner | w weksylologii płat pionowy zawieszony na poprzeczce, powielający pole herbowe |
| Gonfanon | historyczna chorągiew zawieszona na poprzeczce, zakończona strefami |
Budowa flagi
| Termin | Znaczenie |
|---|---|
| Płat | właściwa tkanina flagi, bez elementów mocujących |
| Lik | krawędź płata; lik przydrzewcowy to bok przy maszcie, lik wolny to krawędź przeciwległa |
| Strona przydrzewcowa | bok mocowany do masztu lub drzewca, po angielsku hoist |
| Strona wolna | bok przeciwległy do masztu, po angielsku fly; zużywa się najszybciej |
| Awers | przednia strona płata, oglądana gdy maszt znajduje się po lewej stronie patrzącego |
| Rewers | strona odwrotna |
| Taśma masztowa | wzmocniony pas tkaniny lub tworzywa wszyty po stronie przydrzewcowej |
| Oczko, przelotka | metalowy pierścień w taśmie, przez który przechodzi karabińczyk |
| Obrąb | podwinięta i przeszyta krawędź płata, zapobiegająca pruciu |
| Drzewiec | sztywny maszt, do którego mocuje się chorągiew lub flagę noszoną |
| Grot | ostro zakończone zwieńczenie drzewca, o wymowie ceremonialnej |
| Gałka | kuliste zwieńczenie drzewca lub masztu, neutralne w wymowie |
| Głowica | szczyt masztu z krążkiem i łożyskiem |
| Krążek | rolka w głowicy, po której biegnie lina flagowa |
| Knaga | element w dolnej części masztu służący do zawiązania liny |
| Kir | czarna wstęga mocowana do drzewca lub płata na znak żałoby |
Terminologia heraldyczna
| Termin | Znaczenie |
|---|---|
| Blazonowanie | słowny opis herbu lub flagi w języku heraldycznym, pozwalający odtworzyć rysunek |
| Tynktura | barwa heraldyczna; dzieli się na metale i barwy właściwe |
| Metale | złoto i srebro, przedstawiane jako żółć i biel |
| Barwy | czerwień, błękit, zieleń, czerń i purpura |
| Zasada alternacji | reguła zakazująca kładzenia metalu na metal i barwy na barwę |
| Pole | tło tarczy herbowej lub płata flagi |
| Godło | figura umieszczona w polu |
| Prawa strona herbu | strona po lewej z perspektywy patrzącego; opis prowadzi się z perspektywy noszącego tarczę |
Terminy produkcyjne
Osobna grupa pojęć pochodzi z warsztatu, nie z heraldyki, i pojawia się w ofertach:
- Sublimacja - technika, w której barwnik przechodzi w stan gazowy i wnika w strukturę włókna poliestrowego.
- Kalandrowanie - przetłaczanie tkaniny z papierem transferowym przez podgrzewany walec, etap właściwego przeniesienia barwnika.
- Gramatura - masa metra kwadratowego materiału, podawana w g/m².
- Blockout - warstwa blokująca światło, stosowana w wydrukach roll-upowych i przy nadruku dwustronnym.
- Mesh - siatka z perforacją, przepuszczająca część powietrza.
- Winder - flaga na elastycznym maszcie z poszyciem naciągniętym na kieszeń; nazywana też beachflagą lub flagą żaglową.
- Poszycie - wymienna tkanina zakładana na maszt windera.
Skąd biorą się przekłamania
Najczęstsze pomyłki terminologiczne dotyczą trzech par pojęć. Flaga i sztandar - to pierwsza. Chorągiew i baner - druga. Trzecia to mylenie strony prawej herbu ze stroną prawą obserwatora, co w opisach uchwał prowadzi do rysunków będących lustrzanym odbiciem zamierzonego wzoru.
W blazonowaniu strony opisuje się z perspektywy rycerza trzymającego tarczę, nie z perspektywy patrzącego. Prawa strona herbu znajduje się więc po lewej stronie rysunku.
Przy przygotowywaniu uchwały o symbolach gminy warto powierzyć opis heraldykowi. Rysunek da się poprawić, ale to opis słowny jest tekstem normatywnym i to on rozstrzyga w razie wątpliwości.
Pytania, które wracają najczęściej
Czym różni się flaga od sztandaru?
Flaga jest znakiem powtarzalnym i wymiennym, podnoszonym na maszcie. Sztandar to znak jednostkowy i imienny, przymocowany do drzewca na stałe, występujący wyłącznie w poczcie sztandarowym. Sztandaru nie podnosi się na maszcie.
Co to jest lik wolny?
Krawędź płata przeciwległa do masztu, po angielsku fly. To miejsce, w którym flaga zużywa się najszybciej, bo pracuje z największą amplitudą. Przy trudnych warunkach wykonuje się tam podwójny obrąb.
Dlaczego prawa strona herbu jest po lewej?
Bo opis heraldyczny prowadzi się z perspektywy osoby trzymającej tarczę, nie z perspektywy patrzącego. To konwencja licząca kilkaset lat i obowiązująca we wszystkich opisach blazonowych, także w uchwałach samorządowych.